Kimya laboratuvarının asıl zorluğu hacim değil hesaptır: uzun formül zincirleri, birbirini besleyen çıktılar ve yuvarlamanın sonucu değiştirdiği yerler.
Kimya laboratuvarında bir sonuç genellikle tek bir okumadan çıkmaz. Tartım, seyreltme, kör düzeltmesi, geri kazanım ve birim çevrimi arka arkaya gelir; bir basamaktaki hata sona kadar taşınır ve ancak sonuç anlamsızlaştığında fark edilir.
İkinci mesele yuvarlamadır. Ara basamaklarda yuvarlanan bir hesap, nihai sonucu raporlanan basamakta değiştirebilir. Bu, tabloyla çalışan laboratuvarların en sık karşılaştığı ve en zor fark ettiği hata türüdür.
Hesap bir hücrenin içinde durduğunda, kimin ne zaman değiştirdiği bilinmez; eski raporun hangi formülle üretildiği de.
Her basamakta yuvarlamak, raporlanan basamakta gözle görülür fark üretebilir; hata küçük ama sistematiktir.
Genel amaçlı yazılımların sayı tipi ondalık kesirleri tam tutmaz; binlerce işlemde sapma birikir.
Metot ve formüller arayüzden tanımlanır, sürümlenir ve yayınlanınca dondurulur. Bağımlılıklar çizge olarak çözülür; döngü kaydedilirken engellenir.
Ara basamaklar tam hassasiyetle taşınır; yuvarlama kuralı metot bazındadır ve son adımda uygulanır.
Hesap kayan noktalı sayıyla değil, ondalık aritmetiğiyle sunucuda yapılır; veritabanında da ondalık olarak saklanır.
Bunların hepsi ISO/IEC 17025’in genel şartları üzerine kurulu: kayıt silinmez, hesap sunucuda yapılır, yetkisiz personel deney başlatamaz, kalibrasyonu geçmiş cihaz bloklanır. Standardın yazılımdan ne istediği ayrı bir sayfada anlatılıyor.
Kendi metotlarınız ve rapor şablonlarınızla nasıl çalıştığını gösterelim.